Je komt toch niet van Lillo…..?

Dit Zeeuwse gezegde voor mensen die het laatste nieuws niet kennen is één van de vele opgedane lessen en ‘weetjes’ tijdens de Zeeuwse 2-daagse. Het stamt uit de blokkade van de Westerschelde bij fort Lillo in het nauw van van Bath in 1574. (Zie hierna)
Tapijt 4
Wandtapijt ter herinnering aan de strijd van de Zeeuwen tegen de Spanjaarden bij het Fort Lillo (nabij Doel) in 1574
Zes leden en twee gasten-vrienden (Hans Yntema en Paul Monking) waren van de partij op 30 en 31 oktober. Helaas moesten twee leden wegens mantelzorg en een medische oproep op het laatste moment afzeggen zodat er twee bolussen bij een voorziene koffiestop over bleven.
bolus fullsizeoutput_1b08
Bolussen en Zeeuwse Roem: culinaire cultuur van Zeeland
Het programma omvatte:
– Watersnood Museum nabij Ouwerkerk op Schouwen-Duiveland met gids Dhr Bakker
– Stadhuismuseum Zierikzee
– Stadswandeling Zierikzee met gids Theo van Dijk
– Stadswandeling Veere met gids Wim van den Broecke
– Wandtapijten met de zeeslagen van Geuzen tegen de Spanjaarden (1573/1574) in het Zeeuws Museum met gids Wim van den Broecke
Meerderen onder ons herinnerden zich nog de dramatische 1 februari nacht in 1953 met een dubbel hoog water, springtij en een Noordwester storm op de Zuid-Hollandse en Zeeuwse kust.
fullsizeoutput_1b06
Het resulteerde in vele dijkdoorbraken.  In de bocht van de Oosterschelde en het Zijpe nabij het dorp Ouwerkerk ontstond het grootse gat. 50 meter breed en 13 meter diep. Tot november 1953 stroomde het water dagelijks twee keer met kracht het lage land van Schouwen- en Duiveland binnen en bij laag water er weer uit. Er werden betonnen caissons uit Portland (UK) aangevoerd van het type zoals in Arromanche in Normandië was gebruikt voor het aanleggen van een noodhaven om het gat uiteindelijk te dichten. Met het verschil dat er in Normandië een rots-zandgrond ligt en in het gat bij Ouwerkerk zompige modder. Met een fundering van zinkmatten met stenen konden de caissons redelijk vertikaal neergezet worden. In deze caissons bevindt zich het Watersnoodmuseum. Een museum dat is ingericht toen er steeds minder nabestaanden naar de kerk in Ouderkerk kwamen voor de jaarlijkse herdenking van de ruim 1850 overledenen van de ramp.
wnood slachtoffers
Overledenen per dorp. Hele families zijn omgekomen.
De hoger gelegen burchten en duingebieden op de eilanden en de versterkte dijk bij Westkapelle op Walcheren hielden het droog. De rest van de Delta werd één groot meer waarin vele kadavers van dieren dreven. Ook bomen ontkwamen niet aan de vernietiging door het dagelijks terugkerende zoute water. Zo staat er nu nog maar één oude beuk in Zierikzee waar het water ook maandenlang tot aan de dakgoten steeg.
Gevelstenen ter herinnering aan de stand van hoog water
Met een hoge mate van betrokkenheid vertelde gids Bakker zijn verhaal met als boodschap: hoe zal ons nageslacht omgaan met de geleerde lessen om rampen van dit soort te voorkomen of adequaat te managen als de ramp zich voltrekt ?
wnoodmuseum1
Volop aandacht voor dhr Bakker in het Vierde Caisson. Hij overleefde de ramp.
Met die gedachten togen we naar Middeleeuws Zierikzee en ontdekten dat er naast goede en slechte Dijkgraven meer te doen was in de Oosterschelde. In de oertijd liepen er Mastodonten, Mammoeten , reuze hyena’s, sabeltijgers en andere uitgestorven beesten rond. Delen van skeletten en kaken met kiezen zijn opgevist in de Oosterschelde.
Dijkdoorbraken zijn van alle tijden. Dijkgraven werden bespot voor hun mismanagement.
Hoe het leven in oertijden was op het land van de Oosterschelde
Naast visvangst, handel en transporten van o.a. hout, verdienden de Zierikzeëers hun geld met de winning van zout als conserveringsmiddel. Tijdens de stadswandeling met gids Theo van Dijk kregen we de nodige anekdotes te horen over de stad, zijn historie en haar inwoners.
De zeilers onder ons zullen Zierikzee tijdens het aanlopen ongetwijfeld met andere ogen gaan zien.
Na een mooi verblijf in Hostellerie Schuddebeurs waar we heerlijk en soms wat luidruchtig hebben gegeten en gedronken togen we op 31 oktober met stralend maar koud weer naar Veere. Daar stond de gids Wim van den Broecke ons op te wachten. Deze krasse Zeeuw was tegen de wind per fiets uit Middelburg gekomen om ons meer te vertellen over de Oranjes, Schotten, Spanjaarden, Geuzen en de rivaliteit tussen Veere en Middelburg. Als oud universitair docent Economische geschiedenis (RUU en oud-collega van Maarten van Rossum waarover hij een duidelijke mening had) kwam de vaderlandse geschiedenis zeer tot leven. Van de CampVeerse Toren, de Schotse huizen, International Veere, het privilege voor de Schotse arbiters inzake geschillen over wol om hun eigen Ale te brouwen in Veere tot aan de maîtresse van Prins Maurits in het Princenhof in Middelburg.
Een opkikkertje in de CampVeerse Toren in Veere
Het hoogtepunt was toch wel het bezoek aan de zaal met wandtapijten in het Zeeuws Museum in Middelburg. De voorstellingen van de zeeslagen op de Wester- en Oosterschelde. Met de precisie van een borduurwerk geweven in wandtapijten van 8,5 X 5 meter.Een techniek die niet meer beheerst wordt. Één van de voorstellingen is de blokkade van de Westerschelde gedurende drie maanden in 1574 door de Zeeuwen vanuit het fort Lillo. Dit gehucht in het Nauw van Bath speelde een hoofdrol voor het verdrijven van de Spanjaarden uit Middelburg. De Spaanse vloot kon vanuit Antwerpen zelfs niet tijdens hoog water door het Nauw van Bath. Het lag vol met gezonken schepen en stenen. Het enkele schip dat er langzaam door probeerde te breken was een makkelijk doelwit voor de Zeeuwen die vanuit het fort schoten of voor de schepen van de Oranje-gezinde Geuzen die ze ten westen van het Nauw opwachtten. En de Zeeuwen die in het Fort Lillo verbleven hadden geen idee hoe het in die periode met de Middelburgers was gegaan. Vandaar het gezegde: ‘Je komt toch niet van Lillo ?’
Al met al een boeiend bezoek waarbij we kennismaakten met de strijd van de Zeeuwen tegen en met het water door de eeuwen heen.
Luctor et Emergo
Luctor et Emergo
(Stoel van de Commissaris der Koning in de Statenzaal)

HAARLEM : rondleiding BAVO en expositie Frans Hals Hal ‘Virtuoos” 29 augustus 2019

Bavo in lood

Na de koffie bij Brinkman met 8 man naar de Bavo voor een rondleiding.
Onze rondleidster kreeg ons gezelschap om haar proeve van bekwaamheid af te leggen.
Twee ‘ coaches / examinatoren’ volgden haar nauwgezet, maar wij waren er wel uit: een voortreffelijke gids die veel details over de bouw, interieur en de vele grafzerken wist te vertellen. Want zoals Michiel opmerkte: “het is hier gewoon een kerkhof !”

Interessant was de bouw van de toren ( in hout en lood) en de vele uitingen van notabelen in de kerk. Hoe meer je ‘schoof’ hoe beter de plek dicht bij de Here. Niet alleen in het heden, ook in het hiernamaals.

Michiel leunt hier op een ‘ elleboogsteun’ van een hangplek. Want er werd staande in het Hoogaltaar langdurig geluisterd en gebeden.
Frans Hals ligt begraven in het Hoogaltaar. Aanvankelijk lag hij in het graf zijn schoonvader. Dat vond men op zeker moment ongepast, want de beroemde Haarlemmer verdiende een eigen graf. Dus werden zijn resten acht meter meer naar rechts onder de grond gelegd. Dat vonden latere diakenen weer ongepast, zodat hij nu toch weer op zijn oorspronkelijke plek ligt.

Het orgel van de Bavo mag er ook zijn. Met zo’n 5800 loden muziekpijpen is het een uniek instrument waar zelfs Mozart nog op heeft gespeeld toen hij een reis naar Nederland maakte. De oude heer Enschedé had hem met een gedrukt muziekboek verleid naar Haarlem te komen. Uiteraard om dan een ‘huisconcert’ in de Bavo te vertolken.

“Moed overwint geweld”

Na de Bavo meteen om de hoek naar de voormalige Vleeshal uit 1604 waar inmiddels een dependance van het Frans Hals Museum in zit. De expositie ‘ VIRTUOOS’ van Israels tot Armando’ was boeiend. Een breed scala aan nationale schilders werd gepresenteerd met de focus op zwierige penseelstreken en een grote mate van meesterschap.

Poster

Ook hier hadden we weer een uitstekende rondleidster. Haar duidelijke uitleg trok zelfs een aantal dames die zich spontaan wilde voegen in ons gezelschap, wat oogluikend werd toegestaan.

Breitner was mooi vertegenwoordigd met enkele werken. Ook Breitner had wat met passerende dames, waarbij de zwierige rokken treffend zijn voor zijn virtuositeit.

Volksvrouwen Breitner

Het tot stand komen van een virtuoos doek werd ook toegelicht aan de hand van citaten van de maker, waarbij sommige teksten toch wat duidden op ‘ toevalstreffer’ of algemeenheden zoals. ‘ het gaat om de vorm’.

 

Verrassend mooi door zijn ‘raakheid’ en eenvoud was het werk van Hans Bayens. Deze vriend van Cees Verweij toonde met simpele schetsen en enkele simpele toetsen verf zijn virtuositeit.

Hans Bayens 1

Al met al een boeiende expositie die afgesloten werd met een prettige lunch op het terras van ML (voorheen Joh. Enschedé) met uitzicht op de torenspits van de Bavo waar we nu ook veel meer van weten.

Lunch 1

AGRIPORT MIDDENMEER 25 juli 2019

Dit keer geen oude meesters maar Oranje PAPRIKA’s.

Piet Hein zag een bord langs de A7 bij Middenmeer met de tekst: BEZOEK AGRIPORT  .

Na enige research bleek het de paprika- en tomatenkwekerij van de familie Barendse te zijn, waarbij de vrouw des huizes, de pittige mede-onderneemster Petra Barendse, de contactpersoon was voor een rondleiding door het bedrijf. Geen wonder. Ze is zo trots als een pauw op wat zij en haar man hebben gerealiseerd in de afgelopen tien jaar. Zij was ook onze dynamische gastvrouw die vol vuur over hun onderneming vertelde. Een schitterend bedrijf en een prachtig voorbeeld voor ondernemerschap.

Petra van alle markten thuis

Het is niet zo maar een tuinbouwbedrijf. Maar liefst 47 ha glaskassen met specialisatie oranje en gele paprika en ‘Tommies’ de kleine snoeptomaatjes. De lokale ‘conculega’s’ (oude bekenden die ook het ondernemersavontuur in de kop van Noord-Holland aandurfden) zijn nog eens goed voor 120 ha glastuinbouw. Ook zij zijn gespecialiseerd in tomaten en doen vooral de rode paprika’s, waaronder de zoete punt-paprika.

Oranje paprikaspecialisten

Hoe wordt een tuindersgezin topproducent van de oranje paprika?

Heel simpel. Het zit in de genen, Léon en Petra komen beiden uit Poeldijk. De vader van Petra was de eerste paprikakweker in Nederland. Dit na een vakantie in Hongarijë.

Léon en Petra waren ook elkaars buren in Poeldijk. Helaas kwamen Petra en haar twee zussen niet in aanmerking om de kwekerij voort te zetten. Traditioneel denken van een vader. Dus kocht de buurman die. Na vererving en doorschuiven/verkopen aan Léon (inmiddels bedrijfseconoom met bedrijfskunde) en Petra, zetten zij het gezamenlijke bedrijf in Poeldijk voort. Maar expansie in het Westland is beperkt door de versnippering van de vele familiekwekerijen. En schaalgrootte met specialisatie lijkt toch een betere toekomst te bieden. Noord-Holland bood ruimte en subsidies.

Met nog enkele Poeldijkse kwekers werden plannen gemaakt en investeringsvoorstellen gedaan aan de RABO bank. Leitmotiv : duurzaamheid centraal.

Waar gaat het dan om qua investeringen

  • land voor grote (hoge) glazen kassen
  • energie voor verwarming (en licht)
  • vocht, voedingstoffen en bescherming tegen parasieten
  • CO2 om de planten te laten groeien
  • flex personeel – tot 200 in de pieken – voor allerlei klussen ( hanglijnen spannen, plantjes plaatsen op glaswolbedden, dagelijks plukken van maart tot november, sorteren en verpakken, kas cleanen na het seizoen, plannen, techniek, chemie en bioloog ivm bestrijding van insecten)

Aardwarmte BV

Initieel werden gasturbines ingezet voor de verwarming van de kassen. Dankzij een student die langskwam voor een afstudeersprojekt op het gebied van aardwarmte werd  het studieresultaat operationeel gemaakt. Inmiddels wordt 50 % van de behoefte aan warmte opgewekt door een eigen lokaal gevestigde warmte-energie centrale. Met mijnbouwvergunning en status van energieproducent. Ook daar is Petra met haar man aandeelhouder in. De ECW ofwel Energie Centrale Wieringermeer BV. Een centrale die steeds meer expandeert, mede door de giga data-opslag loodsen van Microsoft op het terrein van Agriport bij Medemblik. Google komt er ook om de hoek en gaat ook energie vreten.

Zoals veel varianten van duurzaamheid een keerzijde hebben, zo heeft aardwarmte dit ook. Ze moesten tot een diepte van 2,5 km boren om warm water van 90 C te krijgen. Via warmtewisselaars wordt het zoute warme grondwater omgezet in een warm zoetwatercircuit dat door de kassen loopt. Inclusief een buffer in de vorm van een grote thermosfles voor 60 mln cub heet water. Investering per boorgat € 1 mln plus de rest voor infrastructuur. Inmiddels zeven boorgaten (voor opvoer en retour) en een uitgebreide infrastructuur met warmtewisselaars en een paar kilometer ondergrondse geïsoleerde leidingen naar de afnemers van heet water.

Bij het stoken met gas komt CO2 vrij. Die wordt gerecycled en naar de kassen terug gevoerd om de groei van de planten te bevorderen. Bij aardwarmte komt geen CO2 vrij.  Dus moet er bij een groothandelaar die CO2 koopt bij industriële ‘vervuilers’ periodiek een vrachtwagen met bevroren CO2 worden gekocht die via de retourleidingen (35 C) van het aardwarmtesysteem weer gasvormig wordt en in aparte pijpen naar de kassen wordt geleid.

Na de inkoop van stekjes bij een stekken-kweker in Enkhuizen worden de plantjes in februari op een verse steenwol-basis gezet. Kwaliteit en hygiëne staan daarbij centraal. De paprika-pluk periode is van eind maart tot november. De eerste Oranje paprika’s van het jaar worden – net als nieuwe haring – in een mooi doosje aangeleverd op Paleis Noordeinde. De standaardproductie is 30.000 kg per dag. Tijdens piekdagen wordt zelfs wel 60.000 kg per dag gehaald door zo’n een paar pelotons plukkers. Dit alles gaat met een strakke planning per computer en gerobotiseerde karretjes (met lift) die na het vullen zelf hun weg weten naar de sorteerafdeling een kilometer verder op het kassencomplex.

Oranje Boven

De verkoop is met de ‘conculega’s ‘ ondergebracht in een aparte coöperatie. 95 % is voor export, waarbij landelijke certificeringen weer toegang bieden voor lokale supermarktketens. Van Zaandam tot Japan.

30 ton tot 60 ton per dag

Inmiddels bestaat het bedrijf zo’n 10 jaar in Middenmeer. Ze waren nog maar net begonnen of de crisis brak uit. Spannende tijden. Grootschaligheid is ook kwetsbaar voor  een boycot van een afzetmarkt, zoals de exportbeperking naar Rusland in 2014. Virussen kunnen de doodsteek betekenen voor een kweker. Reden om een bioloog in dienst te hebben die met natuurlijke bestrijders ongewenste indringers te lijf gaat. Bijv. Lieve Heersbeestjes tegen luis; wespen en nuttige spinnetjes. Reden waarom we in een witte jas met ontsmette schoenzolen en schoenkapjes de kas in moesten. En dramatisch is het wanneer een hagelstorm een kassencomplex lam legt. Niet alleen de glasschade is dramatisch. De hele keten die er het gevolg van is is nog dramatischer. Genoodzaakt (tijdelijk) ontslag van personeel, stagnatie van levering aan vaste afnemers en opnieuw opstarten van de produktie. Omzetverlies van een jaar. Daar valt niet of nauwelijks tegen te verzekeren.

cleane Bonne dacht weer aan opereren

Al met al een buitengewoon interessant bezoek, waarbij het ondernemersbloed van menigeen onder ons weer harder begon te kloppen en waarbij Bonne weer neigingen tot opereren kreeg bij het aantrekken van de witte jas.

Veel dank aan Petra Barendse en aan Piet Hein voor de organisatie.

Na afloop werd op nuchtere Noord-Hollandse wijze geluncht met het standaard menu bij de brasserie van vliegveld(je) Middenmeer. Soep van de dag, broodje kroket en broodje ham-kaas. Vanwege de zeer warme dag (er is op 25 juli 41 C gemeten in Brabant) bleef het drinken van alcohol zeer beperkt. Heel verstandig !

Vliegveld Middenmeer

Volgende bijeenkomst olv Lex op 29 aug te Haarlem.

 

 

Metrostations Noord-Zuidlijn 25 april 2019

Met 13 man, waaronder 4 gasten, werd verzameld op het Mahlerplein bij Station-Zuid in Amsterdam. ABNAMRO heeft daar een functioneel en openbaar vergadercentrum laten neerzetten met een maximum aan duurzaamheid. Zowel de bouw van het CIRCL als de restauratieve exploitatie is een toonbeeld van maximale duurzaamheid. We kregen een leuke uitleg van de lokale bedrijfsleidster over de filosofie en de bedrijfsvoerings-principes.

fullsizeoutput_15bc

Vervolgens de kennismaking met Willemijn en het testen van de ‘oortjes’. Willemijn is een Amsterdamse stadsgids die ons de Noord-Zuidlijn ging uitleggen en alles wat daar aan kunst in is verwerkt. Als een ware waterval hoorden we tijdens de rit van Zuid naar Noord en terug naar het Rokin alle details over de bouw en de kunstenaars.

Nu de bouw achter de rug is, de palen van huizen in de Vijzelstraat weer recht staan en de gaten in de Amsterdamse begroting niet meer zo groot zijn wordt de Noord-Zuidlijn steeds meer gewaardeerd en gebruikt. Ook komt er nog een station ‘Sixhaven’ bij. Het is een fantastische verrijking van het OV voor de hele regio en randstad. In 15 minuten ben je van station Zuid bij CS. En een boodschapje op de Albert Cuijp kan je nu binnen 40 minuten vanuit Leiden of Haarlem doen, waarbij Leiden > Amsterdam-Zuid ook een soort Metrolijn is geworden met vertrek iedere 15 minuten.

Metro 2

De kunstuitingen op de stations zijn van erkende kunstenaars met Amsterdamse wortels. Op halte Europaplein treft men een foto-expo met een verwijzing naar de klassieken. In de halte De Pijp / Albert Cuijp een lange muur met aquarelle muurtinten rood, groen, bèige en grijs.

Metro1

Halte Vijzelstraat is gewijd aan Ramses Shaffy en zijn vriendenkring die er in de buurt woonden. Hun levenslijnen zijn dynamisch weergegeven, eindigend in de contourlijnen van Ramses zelf. (N.B. Halte Vijzelstraat heeft de langste roltrap naar 26 meter onder maaiveld)

Eindstation Noord is betegeld met een grafische indruk van het leven in de polders ten noorden van Amsterdam. Inclusief grappen als badeendjes en drijvend afval.

Noorderpark, aan het begin van de tunnel naar het Y en CS wordt gekenmerkt door de bouw van een poort. Hetzij een poort naar Noord, als stadsdeel in opbouw met maar liefst een kleine 100.000 inwoners of als een poort naar de stad die wordt afgebroken door nieuwe technieken.

fullsizeoutput_15bb

Station CS heeft een grote ondergrondse ruimte (de kathedraal) waar een video/software kunstenaar een film over een polderlandschap toont. Hij past dagelijks  – op afstand – de elementen van de film aan, zoals de bloemen die bloeien. Windrichting , neerslag en wolkenluchten zijn gekoppeld aan een weersvoorspelling app. Daglicht en nacht idem. En dat op een scherm van 3 x 27 meter boven de metrobuizen. Boeiend.

Metro11

Ons eindpunt was station Rokin, waar tussen de roltrappen vitrines zijn aangelegd met de gevonden voorwerpen uit afgelopen eeuwen ‘rotzooi in het water van het Rokin’.

Al met al een boeiende rondleiding met dank aan Bob en Alexander voor hun initiatief hiertoe. De halte Rokin deed ons ook beseffen dat de ligging van de Koninklijke IGC zeer strategisch is. In de bestuurskamer werd geluncht (salade buikspek en gebakken makreel) met wijnen aangeboden door de jarige Philip.

De eerstvolgende bijeenkomst wordt 19 juni voor de golfers. 11 u verzamelen op de Amsterdamse te Amsterdam-West/Houtrak. HMLC-ers die niet golfen kunnen uiteraard wel op het diner na afloop komen. Alexander is dan ook ‘de reisleider’ van de dag.

Alle Rembrandts in het Rijks 28 maart 2019

 

Op donderdag 28 maart werd met 11 deelnemers de tentoonstelling –Alle Rembrandts-  naar aanleiding van het Rembrandt Jaar 2019, in het Rijksmuseum bezocht. De rondleiding werd op bijzonder inspirerende wijze verzorgd door kunsthistorica Bregtje Viergever. Het Rijksmuseum beheert de grootste collectie werken van Rembrandt ( 1606-1669 ) ter wereld, Voor het eerst laat het museum alles uit eigen collectie zien. In totaal 22 schilderijen. Van zijn vroege zelfportret tot het zelfportret van apostel Paulus,  Zestig tekeningen en driehonderd etsen geven een compleet overzicht van zijn hele leven en oeuvre. De etsen en tekeningen zijn uitermate gevoelig voor licht en liggen normaliter goed verborgen in dozen , in het depot. Het is een unieke kans om deze werken onder speciaal licht te bewonderen.

Door Bregtje werd de ontwikkeling en het talent van Rembrandt duidelijk gemaakt door de vergelijking van jonge en latere werken. Belangrijk is de steeds bijzondere/ beroemde lichtval. In het begin nog te donker en later briljant geschilderde lichtvallen ( bv apostel Paulus ) en natuurlijk de verfijnde ontwikkelde techniek. Ook werd gewezen op de “lichte “erotiek in zijn werken en de rol van zijn grote liefde Saskia Uylenburgh . Vooral oude Bijbelse verhalen als onderwerp waren bij Rembrandt zeer populair, b.v. Isaac en Rebecca ( Het Joodse bruidje ).Ook werd uitgebreid stil gestaan bij de huwelijksportretten van Marten en Oopjen, gerestaureerd door het Rijksmuseum. De recente grote aanschaf, thans zowel nederlands/frans bezit.

Na de rondleiding was er nog tijd om rond te dwalen in deze bijzondere tentoonstelling, waarna we ons hebben begeven naar restaurant Rijks en genoten van een heerlijk lunchmenu; Cassoulet Van Hollandse bonen, Runderwang, Rijstebrij en in ruime mate Pouilly Fumé .

Jan Sluiters: de wilde jaren

Expositie in het Noordbrabants Museum te Den Bosch

 

fullsizeoutput_10b7.jpeg

 

Deze uitbundig geschilderde flamengodanseres is gekozen door het museum als boegbeeld voor de ‘wilde jaren ‘ van Jan Sluiters. Hoe kwam het zover ?

Jan Sluiters (1881) groeide op in Den Bosch en in Amsterdam. Zijn vader was graficus. Jan moest dat ook worden. Hij had tekentalent. Na enkele vakopleidingen tekenen en schilderen werd hij aangenomen op de Rijksacademie in Amsterdam. Het ‘klassiek schilderen’ was de kern van de opleiding. O.a. door het maken van kopiëen van doeken van Rembrandt en Caravaggio.
Jan Sluiters beheerste de technieken en besloot mee te dingen naar de prestigieuze Prix de Rome. Het zou hem vier jaar een maandelijkse toelage opleveren om in het buitenland een strak programma van opdrachten uit te voeren onder auspiciën van een strenge Commissie van Toezicht (een Calvinistisch gezelschap heren). In te leveren ‘vrij werk’ behoorde tot die opdracht.

fullsizeoutput_10b5

 

Met bovenstaand bijbeltafereel won Jan Sluiters uit ongeveer tien kandidaten de Prix de Rome in 1904. Niet geheel onomstreden. Eén jurylid vond de felle oranje kleur van het gewaad van de moeder ongepast. Dat Jan Sluiters toen al veel vrijer schilderde kan gezien worden aan het zelfportret en aan het portret van zijn verloofde Bertha, ook in 1904 geschilderd.

 

 

Het eerste jaar van de Prix de Rome periode moest worden doorgebracht in Rome. Er werd daar flink gewerkt met het kopiëren van oude meesters. Ook werd vrij werk ingestuurd, zoals het portret van zijn inmiddels vrouw Bertha. Een doek waar de warmte van Rome vanaf komt en waar de blinkende gouden trouwring prominent aanwezig is.

fullsizeoutput_10c0

Na Rome vertrokken Jan en Bertha naar Madrid en Toledo, waar nieuwe opdrachten van de Commissie van Toezicht uitgevoerd moesten worden. De correspondentie daarover is interessant. Het geeft aan hoe wereldvreemd en puriteins de heren in Amsterdam waren en zich in brieven uitspraken over de slechte smaak die Jan Sluiters ontwikkelde met zijn vrije werk, zoals de flamengo danseres. Het maakte de opstandige man in Jan wakker. Hij vertrok met Bertha naar Parijs, waar hij zijn vriend Leo Gestel ontmoette. Via Leo Gestel werd hij bevriend met Jan Toorop en Piet Mondriaan.
Hij genoot van de Parijse impressionisten en fauvisten. Hij experimenteerde volop met deze nieuwe kunststromingen. Hij dompelde zich helemaal onder in het Parijse feest – en kunstleven. (Onze rondleidster verwees naar de film “Midnight in Paris” waar hij ook in gespeeld wordt)

IMG_6391

De heren in Amsterdam vonden het zeer ongepast en waren in het geheel niet te spreken over zijn werk. Zij trokken in 1906 zijn toelage in. Dat maakte Jan niet uit. Hij schilderde er lekker op los in Parijs en hij tekende inmiddels ook illustraties en reclamewerk, waar hij van kon leven.

 

 

Na de geboorte van zijn dochtertje keerden Jan en Bertha terug naar Amsterdam waar hij ook vrij werk maakte en leefde van illustraties in opdracht.
Tijdens een expositie in Amsterdam kwam hij oog in oog te staan met een dame die de bruisende herinneringen aan Parijs weer in hem boven brachten. De roodharige Greet werd zijn maîtresse en nieuwe muze. Hij huurde met haar in Laren een zolderkamertje en bleef daar tot na zijn scheiding met Greet wonen en schilderen, temidden van de Larense kunst-en literatuurkringen. Los van een keurslijf en gestimuleerd door een vrije vrouw kreeg zijn werk een nieuwe dimensie.

 

 

Met zijn moderne werk behoort Jan Sluiters met zijn vrienden Jan Toorop, Piet Mondriaan en Leo Gestel tot de voorlopers van de moderne schilderkunst in Nederland.

Nadat hij met Greet was getrouwd, kinderen met haar kreeg en de eerste Wereldoorlog zich aankondigde werd de noodzaak om geld te verdienen groter. Hij ging meer illustreren, liet het vrije werk gaandeweg achter zich en ontwikkelde zich meer en meer tot een sociëtyschilder die met portretten en lessen een behoorlijk inkomen verdiende.

 

 

Naast zijn latere ‘grafisch’ kubistische schilderstijl in zijn ‘wilde jaren’ illustreerde hij van 1914 – 1919 wekelijks De Nieuwe Amsterdammer met een politieke spotprent, waarbij hij zijn mening over de gevestigde orde calvinistische Heren subtiel of meer direct duidelijk maakte. Het intrekken van zijn toelage in 1906 en het nooit ontvangen van de gouden penning als winnaar van de Prix de Rome 1904 had hem diep geraakt.

Dat hij mooi klassiek kon schilderen bewees hij tot in zijn laatste jaren. O.a. met het portret van zijn eerste vrouw Bertha, geschilderd in 1940.
Hij overleed in 1957 als een geëerd kunstenaar met vele internationale prijzen en de Koninklijke onderscheiding Ridder in de Orde van de Nederlandsche Leeuw.

 

 

Het 7e Beukenhofdiner 30 januari 2019

In het sfeervolle Voorhuys van Hotel-Restaurant De Beukenhof te Oegstgeest was het weer goed toeven op 30 januari 2019. Er waren dertien leden en zeven gasten voor een mooi diner met inhoud over het leidende thema van de diner cyclus: De kwetsbare samenleving.
Tijdens diverse lunchgesprekken van de HMLC was de vraag gerezen hoe kwetsbaar de Nederlandse samenleving en haar economie is voor invloeden van buiten. Van Trump, Erdogan, Brexit, de populistische regeringen en leiders in sommige EU landen tot immigratie en andere onprettige onderbuik gevoelens.

de-villa-bij-de-avond.jpg

De hoofdgast was Prof. dr. Alexander Rinnooy Kan, thans Universiteit hoogleraar aan de UvA en tevens senator voor D’66.
Als geen ander weet Alexander, mede door zijn eerdere functies als Voorzitter VNO en Voorzitter van de SER wat er speelt in de ‘polder’. Daarbij heeft hij tijdens 10 jaar als lid van de RvB van ING Groep veel internationale ervaring opgedaan, met name in China. Inmiddels geeft hij samen met Prof. dr. Paul Schnabel een collegecyclus over Nederland en Europa. Dit was ook het thema voor de inleiding en de er op volgende gesprekken, vragen, antwoorden en discussies aan tafel.

Alexander-Rinnooy-Kan.jpg

Alexander Rinnooy Kan (ARK)  begon zijn inleiding met de vraag: waarom al die zorgen? Speciaal voor het World Forum in Davos hadden de Nederlandse deelnemers een brochure opgesteld met de meest recente statistiek over kerngegevens van Nederland in relatie tot andere EU-landen.
Enkele resultaten:

  • Een gelukkig volk (maar wel wat verwend geworden)
  • Evenwichtige inkomensverdeling
  • Goede opleidingsmogelijkheden
  • Effectief bestuur
  • Vrije pers
  • Niet corrupt
  • Stabiel
  • 5e economie van de EU
  • 2e export land qua landbouw
  • klein maar ‘powerful’ (zeker na Brexit als economisch sterkste van de kleinere landen)
  • egalitair en solidair

Aan de negatieve of ‘zorgen kant’ noemde ARK:

  • normvervaging
  • volatiele kiezers waardoor versnippering en druk op het democratisch system
  • meer kans-ongelijkheid
  • poldermodel onder druk (omgangsvormen/ minder compromisbereidheid/ meer ZZP-ers)
  • EU (toenemende Euro scepcis; verwerpen van een minimale EU constitutie)
  • Teruglopende zekerheid en veiligheid

Hoe verder ?

  • Meer betrokkenheid van burgers mobiliseren
  • Gevoel van meetellen bevorderen (zie voorstellen Cie. Remkes)
  • Poldermodel meer inhoud geven; ook promoten in EU

Over ‘verwende en mopperende’ goed opgeleide mensen verwees ARK naar de psycholoog Steven Pinker. (NB: Via Google / Wikipedia hieronder een kort uittreksel)

Cor van der Laak.jpeg

ARK sprak positief over de EU (veel bereikt; mooie projecten) positief over de begroting (relatief zeer klein met relatief een zeer kleine EU staf). Maar niet goed bekend in lidstaten wat er zoal gebeurt. Betere PR nodig meenden de deelnemers.

Zou een Europa met verschillende snelheden wenselijk zijn? Een studie van de WRR leidde tot de conclusie dat je er op sommige onderwerpen wat mee wint; op andere verliest. Voorbeelden: Schengen is echt ‘winst’. Immigratie en milieubeleid moet overal tegelijk.

CO2-uitstoot-auto-vliegtuig.png

Over de klimaatdiscussie in Nederland was ARK snel klaar: Nederland is één van de laatste landen die met concrete voorstellen komt (de 23e in de EU) En dat met veel CO2 uitstoot.
De negatieve beeldvorming van de kosten van de klimaatvoorstellen in de pers verwerpt hij. Het zijn geen kosten maar investeringen. Investeringen die een aanvaardbaar financieringsmodel vereisen. Het kabinet moet snel met zo’n financieringsmodel komen.(subsidie/ belastingaftrek / extra leencapaciteit)

arrows_uitgelicht.jpg

Over Brexit:

ARK vindt het dramatisch als het VK van de EU afdrijft. Hij schat in dat het ‘uitstel’ wordt.
Daar tegenover staan pro EU-meningen. De Britten zijn met de EU tot heldere conclusies gekomen in de onderhandelingen. Het probleem is de Britse verdeeldheid. De EU is hierdoor een hechtere eenheid geworden. Zal meer tijd helpen?

Het was een buitengewoon interessante avond met goede nuances voor de meningvorming, goede sfeer en aangename (en verantwoordde) happen en dranken.
In de winterperiode 2020 het vervolg met het 8e Beukenhofdiner.

– 0 –

Pinker besteedt in zijn boek  ’Enlightenment Now’  een speciaal hoofdstuk aan veiligheid, met veel aandacht aan verkeersveiligheid en andere kansen op een sterfgeval anders dan door ouderdom. Hij toont met cijfers aan dat daarin veel ten goede is veranderd in de afgelopen 50 tot 100 jaar. Daarentegen durven veel mensen de huidige maatschappij niet direct veilig en vreedzaam te noemen. De angst voor terroristische aanslagen en de gevaren van migratie vinden meer weerklank dan de tijden van vrede en vooruitgang, waarin wij leven.
De psychologen Daniel Kahneman en Amos Tversky noemen het de beschikbaarheidsheuristiek. De reden voor een algemeen gevoel van onbehagen en de angst dat de wereld ten onder gaat is te verklaren uit de werking van het brein…..

Brein.jpeg

 Negatief nieuws nestelt zich makkelijker in het geheugen dan positief nieuws. Journalisten denken dat ze door het negatieve te benoemen hun plicht doen…..….

 Scepsis over vooruitgang was zeldzaam onder intellectuelen in de 19de eeuw, terwijl dit in het laatste kwart van de 20ste eeuw een veel voorkomend gedachtegoed is bij hoog opgeleide mensen in de westerse wereld, zo merkt Pinker op. Hij gebruikt hiervoor de uitdrukking progressophobia.

(NB: deze passages zijn overgenomen uit Wikipedia en uitgelicht door Philip)