Rijksmuseum met Robert Uterwijk 22 februari 2018

Over klassieken, land van water, insecten, bloemen, verleidingen en symboliek

De Amsterdamse beeldend kunstenaar Robert Uterwijk geeft als kunsthistoricus rondleidingen op maat. Piet Hein had hem uitgenodigd voor een ochtend Rijksmuseum.
Met 10 van de 18 HMLC-leden en twee gasten togen we naar de zalen waar de meesters van de 17e eeuw hangen. Maar eerst kregen we van Robert een opfrisser Vaderlandsche Geschiedenis van de 16e en 17e eeuw. Gebrek aan adel leidde tot stadsstaten bestuurd door de burgerij. Een en ander verbeeld door de vele tableau’s van schutterijën.
Gebrek aan adel in de Nederlanden na het afzweren van de Spaanse landvoogd zorgde ook voor vrije handel. De vluchtelingenstroom van Joden en intellectuelen naar de noordelijke landen in Europa als gevolg van de Inquisitie zorgde voor een zeer internationale samenleving in de grote steden van de toenmalige randstad. Veelal lieden met netwerken voor handel en financiën in de verre landen. Dankzij de Laaglanders die aan het water woonden en leefden met hun boten en transporten over zee kwam de wereldhandel verder tot bloei. Tegelijkertijd de opkomst van schone kunsten en de opkomst van academici in deze wereld van voorspoed en globalisering. Nieuwe ontdekkingen, met navenante vragen over de essentie van het geloof en het wonder van de schepping van levende wezens, tot luizen toe, die met microscopen werden geanalyseerd en werden betrokken in de grootsheid van God..

Robert Uterwijk nam ons op levendige en speelse wijze mee in deze wereld van de 16e en 17e eeuw aan de hand van enkele schilderijen, zoals de kindermoord van Bethlehem van Cornelis van Haarlem (circa 1590). Een meesterstuk waarin klassieke sculpturen  model staan voor de posen van de brute soldaten. Dit vermengd met composities van Italiaanse schilders voor de posen van vrouwen en kinderen die als slachtoffers van het geweld in allerlei houdingen zijn afgebeeld. En hoe de compositie van het schilderij in zijn cirkelvorm het verhaal van de slachting vertelt.

Rijks 6

Rijks3

Ook het doek van Van Haarlem (de Zondeval, 1592) met de erin verwerkte beelden die op de twijfel over goed en kwaad in het paradijs duiden, voorzien van een scala aan symboliek,  kreeg na de toelichting door Robert veel meer diepgang voor de leden van de HMLC.

 

Rijks 5

Vervolgens keken we scherper naar een stilleven van een boeket bloemen en een fruitschaal. Allerlei soorten uit verschillende landen of werelddelen op één schilderij verzameld als ode aan de schepping, de welvaart en de globalisering van de handel. Tegelijkertijd een ode aan de natuurwetenschappen in die periode door de minitieuse toevoeging van insecten en ander klein gedierte. Elk beestje ook weer met een eigen symbolische betekenis.

Rijks 1

Tenslotte het schilderij van de muze aan een spinet. Zij blijkt – uitgaande van de symbolische toevoegingen (de lege vogelkooi, de aangelijnde aap, de man in de deuropening) – een ‘lichtekooi’ (courtisane of minnares van de man) te zijn. Aanvankelijk denk je dat het een weduwe is met twee kinderen die smacht naar een nieuwe ‘lover’. Maar de symboliek uit de 17e eeuw, veelal geënt op gezegden van stadsdichters zoals Cats en andere zeden-predikers, spreekt duidelijke taal.

Rijks 2

Door aldus gerichter te kijken naar een selectie van slechts vijf meesterstukken in het Rijks en hun context in de tijd, was dit bezoek en de toelichting erop door Robert Uterwijk weer een verrijking van ons culturele bewustzijn.

Rijks 4

Met dank aan Piet Hein voor de organisatie.

De lunch werd na afloop genuttigd bij ‘Buffet van Odette’ aan de Prinsengracht.
De restaurantkeuze van Piet Hein staat altijd garant voor een mooie hap op een bijzondere lokatie. (Foto’s van de lokatie en smakelijke happen te zien op de website van Buffet van Odette)

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s